CKTIS / JavaScript
Model obiektowy i kompozycja
Obiekty JavaScript łączą właściwości własne, delegowanie do prototypów i deskryptory właściwości. Poznaj różnicę między dziedziczeniem zachowania a kompozycją oraz sposób kontrolowania odczytu, zapisu i wyliczania właściwości.
Wersja: ECMAScript and Web APIs; exact feature edition and browser support reviewed per entry; Node 24 in repository does not prove browser API support
Składnia
Object.create(proto)
Object.defineProperty(obj, key, { value, writable, enumerable, configurable })
Object.defineProperty(obj, key, { get, set, enumerable, configurable })Obiekt przechowuje właściwości o kluczach typu string lub Symbol. Dla zwykłych obiektów odczyt szuka najpierw właściwości własnej, następnie przechodzi przez łańcuch prototypów (prototype chain) aż do null. Właściwość własna przesłania odziedziczoną. Object.prototype jest zwykle blisko końca łańcucha, ale Object.create(null) tworzy obiekt bez prototypu.
Dziedziczenie deleguje wyszukiwanie do innego obiektu; nie kopiuje jego właściwości. Kompozycja buduje obiekt z części, np. przechowując stan w zagnieżdżonym obiekcie. W przykładzie player deleguje metodę describe do behavior, a stats jest częścią złożonego obiektu. Wywołanie player.describe() ustawia this na player.
Object.defineProperty definiuje lub aktualizuje właściwość własną. Deskryptor danych zawiera value i writable: wartość oraz zgodę na jej zmianę przez przypisanie. Deskryptor akcesorowy zawiera get i set: funkcje wywoływane przy odczycie i zapisie. Nie wolno łączyć tych dwóch rodzajów pól; próba powoduje TypeError. Brakujący akcesor ma wartość undefined.
enumerable określa udział m.in. w Object.keys, które zwraca tylko własne, wyliczalne klucze tekstowe. configurable: false blokuje usunięcie i większość zmian deskryptora, lecz nadal pozwala zmieniać wartość zapisywalnej właściwości danych. Przy tworzeniu właściwości przez Object.defineProperty pominięte pola enumerable i configurable przyjmują wartość false niezależnie od rodzaju właściwości. Dla właściwości danych pominięte value przyjmuje wartość undefined, a pominięte writable — false. W deskryptorze właściwości akcesorowej pól value i writable w ogóle nie ma. Dlatego id w przykładzie nie pojawia się w kluczach i nie jest zapisywalne. Nieudane przypisanie do takiej właściwości zwykłego obiektu zgłasza TypeError w trybie ścisłym, a poza nim jest ignorowane.
Przy aktualizacji bez zmiany rodzaju właściwości pominięte pola pozostają bez zmian. Właściwość z configurable: true może zmienić rodzaj z właściwości danych na akcesorową lub odwrotnie. Wtedy pola charakterystyczne dla poprzedniego rodzaju są odrzucane, a pominięte pola charakterystyczne dla nowego rodzaju przyjmują wartości domyślne: value, get i set przyjmują undefined, a writable przyjmuje false, zależnie od nowego rodzaju. Wspólne pola enumerable i configurable zachowują dotychczasowe wartości, jeśli zostaną pominięte.
Przykłady
"use strict";
const behavior = {
describe() { return `${this.name}:${this.score}`; }
};
const player = Object.create(behavior);
player.name = "Ada";
player.stats = { points: 2 };
Object.defineProperty(player, "score", {
get() { return this.stats.points; },
set(value) { this.stats.points = value; },
enumerable: true,
configurable: true
});
Object.defineProperty(player, "id", { value: 7 });
player.score = 5;
console.log(player.describe());
console.log(Object.keys(player).join(","));
console.log(Object.getPrototypeOf(player) === behavior);
console.log(Object.getOwnPropertyDescriptor(player, "id").writable);Wynik
Ada:5 name,stats,score true false
Wyświetlony kod i zadeklarowany wynik zweryfikowano w odizolowanym środowisku metodą zapisaną w dowodzie weryfikacji tej dokładnej wersji.
Źródła
- ECMAScript® Language Specification — Editor’s Draft
- ECMAScript® 2027 Language Specification — ECMAScript Data Types and Values
- ECMAScript® 2027 Language Specification — Fundamental Objects
- Official reference — developer.mozilla.org: Guide / Inheritance_and_the_prototype_chain
- Official reference — developer.mozilla.org: Object / defineProperty